Fossiel van de maand: Cephalopoden, Nautiloïde koppotigen en hun verwanten.
Auteur: Henk Vink
In dit Fossiel van de Maand wil ik aandacht schenken aan de vroegste Cephalopoden en hun verwanten, Nautiloïden uit het Ordovicium van Zuid-Zweden.
College van de maand: Vinicunca; Een Geologisch Kunstwerk
Auteur: Iris van der Werf
Vinicunca, beter bekend als de Regenboogberg van Peru, ligt op ruim 5.000 meter hoogte in de Andes ten zuidoosten van Cuzco. Deze berg is een spectaculair voorbeeld van hoe geologie niet alleen leerzaam, maar ook ronduit prachtig kan zijn door een prachtig gemêleerd kleurenpallet. In dit college leg ik jullie haarfijn uit hoe Vinicunca is ontstaan.
Edelsteen van de maand: smaragd herkennen.
Auteur: Kees Hoving
Onlangs had ik een dispuut over het verschil tussen de edelstenen smaragd en groene beryl. Smaragd is een door chroom gekleurde groene variant van beryl. Als de kleur is veroorzaakt door ijzer moet het groene beryl worden genoemd, althans volgens leidende edelsteenkundigen. Er bestaat een groot prijsverschil tussen beide dus herkenning is bepaald van belang. In Europa is deze richtlijn helder en er wordt redelijk goed op gelet. In Amerika wordt in de praktijk vaak “voldoende verzadigd groen” gehanteerd. Een (dure) smaragd in Nederland aangekocht via eBay kan zomaar een (goedkopere) groene beryl blijken te zijn. Ook Nederlandse edelsteenkundigen gaan soms “in de fout”. Dat zit zo. Eerst wordt een groene facetsteen op de refractometer gelegd en bepaald of het beryl is. In bevestigend geval is de logische vervolgstap onderzoek met de spectroscoop. Op specifieke plaatsen in het spectrum moeten ingeval smaragd zwarte wolken of lijnen/banden zijn te zien. Ontbreken deze chroomlijnen dan is veelal de conclusie “groene beryl”. Maar misschien is deze conclusie voorbarig.
College van de maand: Geothermie, duurzame warmte uit de aarde
Auteur: Annelotte Weert
De afgelopen jaren heb ik voor mijn promotie onderzoek gedaan naar de geologie van het West-Nederland Bekken. Dit is een gebied in Zuid-Holland dat erg geschikt is voor geothermie, een duurzame warmtebron. Ik zag dat er nog nooit een College van de Maand is geschreven over geothermie, hoog tijd dus!
Mineraal van de maand: Boraten, interessante mineralen uit een minder bekende groep
Auteur: Herman van Dennebroek Afb. 1. Jeremejewiet, lengte 19mm. Ameib ranche, Erongo gebergte, Namibië. Kleurrijke mineralen zijn bij veel verzamelaars, zowel beginners als gevorderden, favoriet. Bij mooi gekleurde mineralen zal niet zo snel aan boraatmineralen worden gedacht. Sterker nog, veel…
Zand van de maand: zand van de Noordzeekust bij IJmuiden
Auteur: Nynke Postma
Binnen de Werkgroep Zand is altijd veel aandacht gegeven aan de mineralen in het zand. De afgelopen periode hebben we echter naast (vulkanische) mineralen ook aandacht besteed aan biogene zanden. Daar zijn zeer mooie voorbeelden van, die de hebzucht van menig verzamelaar opwekt.
Fossiel van de maand: sleutelen aan fossielen
Auteur: Henk Vink Het vervalsen van b.v. schilderijen, beeldhouwwerken of archeologische vondsten is beslist niet uniek en dat is het ook niet als het om het vervalsen van fossielen gaat. In deze bijdrage wil ik het niet zozeer hebben over…
College van de maand: Hoe heet is de heetste vulkaan ter wereld?
Auteur: Iris van der Werf Een tijdje geleden werd ik het hemd van mijn lijf gevraagd door een kleine jongen nadat hij hoorde dat ik een geoloog was. Natuurlijk vind ik het altijd leuk om over bergen en stenen te…
Edelsteen van de maand – Groene kwartsen herkennen.
Auteur: Kees Hoving
Op mineralenbeurzen onderzoek ik op de determinatiestand vaak groene stenen. Van smaragd tot hiddeniet, van jade tot moldaviet, wie kent ze niet. De stenen laten zich goed onderzoeken met enige kennis en standaard edelsteenkundige apparatuur. Lastig te onderzoeken vind ik de groene kwartsen. Kwarts ontstaat bij 573o C (α-kwarts), SiO2 met sporen Fe, Al, Li en U . Het behoort kristallografisch gezien tot het trigonale systeem. Kwartsen worden edelsteenkundig gezien enerzijds onderverdeeld in macro- of kristallijne, vaak doorzichtige kwartsen in ditrigonale vorm. Die vorm is een soort zeskantig “pijpje” met driemaal twee vlakken van gelijke breedte en een spits uiteinde. En anderzijds in micro- of crypto kristallijne, vaak ondoorzichtige massieve kwartsen. De kristallijne kwartsen hebben een lichtbreking op de refractometer van 1.54-1.55 met een dubbelbreking van 0.008 en een soortelijk gewicht van 2.65. De waarden van de crypt kristallijne kwartsen liggen gemiddeld wat lager: een lichtbreking van 1.53-1.54 met een niet constante ‘anomale’ dubbelbreking tussen 0.003-0.008. De soortelijke gewichten liggen meestal tussen de 2.45 en 2.70.
Ik zet mijn ‘uitdagingen’ voor u op een rijtje.
College van de maand – Atlantische meridionale omwentelingscirculatie (AMOC)
Auteur: Rosa Verheij
In de dieptes van de Atlantische oceaan is een prachtig water circulatie systeem aanwezig, een systeem dat een enorm belangrijk onderdeel is van het klimaatsysteem van de aarde. Het gaat om de Atlantische meridionale omwentelingscirculatie (MOC), ook wel de Atlantische thermohaliene circulatie (THC) genoemd. Dit systeem wordt intensief onderzocht en de grootste vraag binnen dit onderzoeksgebied is, wat de invloed van klimaatverandering op de circulatie is en vice versa.